استان کردستان با محدوده کنونی از نظر تاریخی با وجود داشتن پیشینهای کهن، شرایط مناسب آب و هوایی، جغرافیایی، اوضاع طبیعی و ویژگیهای فرهنگی و انسانی که از روزگاران پیشین رویدادها و پیشامدهای بی شماری را به خود دیده است، ناشناخته مانده و از وضع گذشته آن آگاهی چندانه در دست نیست و در یک مرور شتاب زده به این نتیجه میرسیم که از دیدگاه تاریخُ جغرافیا و تمدن دارای وضع پیچیدهای بوده و نیاز به مطالعات علمی توسط کارشناسان این فن دارد، تا همانند دیگر گوشههایی از ایران زمین، پرده از چهره غبارآلود آن برگرفته شود. و در این رهگذر کتابهای انگشت شمار، اما بسیار ستودنی و با ارزشی مانند:
- زبده التواریخ سنندج، ملاشریف قاضی-1214هـ.ق.
- تاریخ اردلان، ماه شرف خانم مستوره اردلان-1269 هـ.ق.
- شیرالاکراد، عبدالقادر رستم بابانی-1309هـ.ق.
- حدیقه ناصریه، علی اکبر صادق الملک-1309 هـ.ق.
- تحفه ناصری، میرزا شکرالله سنندجی،1319 هـ.ق.
- تاریخ کرد و کردستان، آیت الله محمد مردوخ 1352 هـ.ش.
که در گذشته نه چندان دور از میانه دوره قاجار به این سو توسط نویسندگان محلی در باز شناساندن تاریخ و جغرافیای کردستان یا <<ولایت اردلان>> نگاشت شده – بیشتر در قالب تاریخ و ادبیات- و از توجه خاص آنان به ضبط و ثبت حوادث و رویدادها حکایت دارد و همه اطلاعات ما از این منابع به دست می آید و میتوان به اعتبار آن ها باور داشت، …..
